پاسخ اجمالی: نشانه های شناخت «پیامبران الهی» از «مدعیانِ دروغین» عبارتند از: 1. انبیاء و اولیاء و بزرگان همواره بر منطق عقل تكیه كرده و مى كنند. 2. دعوت آنها از روی دلسوزی و مهربانی است. 3. انبیاء و اولیاء الهى تعصّب ندارند؛ در حالى كه مدّعیان باطل متعصّبند.
پاسخ تفصیلی: «انبیاء و پیامبران» كه از سوى خداوند مأمور دعوت به سوى او مى شدند نشانه هایى داشتند كه به آسانى مى توان آنها را از «مدعیانِ دروغین» شناخت. از جمله این نشانه ها می توان به سه چیز اشاره كرد:1. تكیه بر منطق و دلیل عقل:
انبیاء و اولیاء و بزرگان همواره بر منطق عقل تكیه كرده و مى كنند. به عنوان نمونه قرآن از زبان پیامبر گرامى اسلام(صلى الله علیه وآله) مى فرماید: «إِنَّمَا أَعِظُكُمْ بِوَاحِدَةٍ أَنْ تَقُومُوا للهِ مَثْنَى وَ فُرَادَى ثُمَّ تَتَفَكَّرُوا»(1)؛ (شما را تنها به یك چیز اندرز مى دهم، دو نفر دو نفر، یا به تنهایى براى خدا قیام كنید، سپس بیندیشید). تمام خواسته پیامبر(صلى الله علیه وآله) در تفكّر و اندیشه و تعقّل خلاصه مى شود. اگر پاى عقل و خِرَد به میان آید حقّ از باطل به راحتى شناخته مى شود.2. دلسوزى و مهربانى:
پیامبر گرامى اسلام(صلى الله علیه وآله) آن قدر دلسوز و مهربان بود كه جان خود را در این مسیر به خطر مى انداخت. این مطلب در آیه 6 سوره «كهف» آمده است، توجّه فرمایید: «لَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَّفْسَكَ عَلَى آثَارِهِمْ»؛ (گویى مى خواهى، خود را به خاطر اعمال آنها از غم و اندوه هلاك كنى) و لذا خداوند او را دلدارى مى داد كه: این قدر نگران مباش و غم و غصّه نخور، آنها كه قابل هدایت باشند هدایت مى شوند و آنها كه قابلیّتِ هدایت نداشته باشند، هر قدر تلاش كنى هدایت نمى شوند.3. ترك تعصّب:
انبیاء و اولیاء الهى تعصّب ندارند؛ در حالى كه مدّعیان باطل متعصّبند. پیامبر اسلام(صلى الله علیه وآله) هنگامى كه با بت پرستان سخن مى گفت و با دلیل و منطق و برهان، حقّانیّتِ اسلام را به اثبات مى رساند و آنها نمى پذیرفتند مى فرمود: «لَكُمْ دِینُكُمْ وَ لِىَ دِینِ»(2)؛ ([حال كه چنین است] آئینّ شما براى خودتان، و آئینِ من براى خودم).(3)
پی نوشت: پی نوشت: (1). سوره سبأ، آیه 46. (2). سوره کافرون، آیه 6. (3). گردآوری از کتاب: داستان یاران، مكارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: علیان نژادى، ابوالقاسم، مدرسه امام على بن ابى طالب(علیه السلام)، قم، 1390 شمسی، چاپ اول، ص 218.