علت مجازات حضرت یونس(ع) توسط خداوند

پاسخ اجمالی: خداوند با اشاره به خشم حضرت «یونس»(ع) در هنگام ناامیدی از هدایت قومش، آن را «ترک اولی» ای دانسته که از عجله نشات گرفته، لذا می فرماید: «در آن هنگام خشمگین از میان قوم خود رفت، مى پنداشت كه ما بر او تنگ نخواهیم گرفت، در آن ظلمت هاى متراكم صدا زد خداوندا منزّهى تو، من از ستمكاران بودم». این مجازات برای این بود که براى پیامبر بزرگى مانند حضرت یونس(ع)، بهتر بود پس از آگاهى از این كه به زودى عذاب الهى براى آن قوم فرا خواهد رسید، باز هم تا آخرین لحظه آنها را ترك نگوید، و از تأثیر سخن مأیوس نشود. پاسخ تفصیلی: قرآن کریم به خشم و غضب یكى از پیامبران الهى یعنى «یونس»(علیه السلام) نسبت به امت خویش اشاره می کند. حضرت یونس(علیه السلام) از هدایت قوم خود ناامید و بر آنها خشمگین شد. اما خشمى كه در ظاهر مقدس بود ولى در واقع از عجله و دستپاچگى نشأت مى گرفت و به همین دلیل خداوند به خاطر این «ترك اولى» او را در تنگناى شدیدى قرار داد و سرانجام از این «ترك اولى» توبه كرد، مى فرماید: (و ذاالنُّونِ [یونس] را [به یادآور] در آن هنگام خشمگین [از میان قوم خود] رفت، و چنین مى پنداشت كه ما بر او تنگ نخواهیم گرفت [اما هنگامى كه در كام نهنگ فرو رفت] در آن ظلمت هاى متراكم صدا زد خداوندا جز تو معبودى نیست، منزّهى تو، من از ستمكاران بودم)؛ «وَ ذَاالنُّونَ اِذْ ذَهَبَ مُغاضِباً فَظَنَّ اَنْ لَنْ نَقْدِرَ عَلَیْهِ فَنادى فِى الظُّلُماتِ اَنْ لا اِلهَ اِلاّ اَنْتَ سُبْحانَكَ اَنّىِ كُنْتُ مِنَ الظّالِمیْنَ».(1) سرانجام و بعد از تحمل سختى هاى فراوان، خداوند توبه او را پذیرفت و بى آنكه در شكم نهنگ هضم شود، با تنى بسیار رنجور، ضعیف و ناتوان، او را بیرون فرستاد. در این كه مدت توقف یونس(علیه السلام) در شكم ماهى چقدر بوده چهل روز، یك هفته یا سه روز، یا طبق روایتى كه از على(علیه السلام) نقل شده نه ساعت، اختلاف است، هر چه بود حتى یك لحظه آن، بسیار جانكاه و ناراحت كننده بود. راستى «یونس» چه «ترك اولى» كرده بود كه مستحق چنین كیفرى شد؟ با این كه مى دانیم از انبیاء گناه و معصیتى سر نمى زند، تصور ابتدایى بر این است كه خشم و غضب در برابر قوم گمراهى كه دعوت خیرخواهانه پیامبر دلسوزى مانند یونس(علیه السلام) را نمى پذیرند، كاملا طبیعى است. ولى براى پیامبر بزرگى مانند او، بهتر این بود كه پس از آگاهى از این كه به زودى عذاب الهى براى آن قوم فرا خواهد رسید، باز هم تا آخرین لحظه آنها را ترك نگوید، و از تأثیر سخن مأیوس نشود، و اگر یونس(علیه السلام) خشمگین نمى شد، شاید در كار خود تجدید نظر مى كردند. تجربه نیز نشان داد كه آن قوم در آخرین لحظات بیدار شدند و دست به توبه و انابه به درگاه حق برداشتند و خداوند عذاب را از آنان برگرفت.(2) پی نوشت: پی نوشت: (1). قرآن کریم، سوره انبیاء، آیه 87. (2). اخلاق در قرآن‏، مكارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: جمعى از فضلاء، مدرسه الامام على بن ابى طالب(علیه السلام)، قم‏، 1377 ش،‏ چاپ اول‏، ج 3، ص 380.