«زهد» حضرت داوود(ع) از زبان امام علی(ع)

پاسخ اجمالی: امام علی(ع) در خطبه 160 «نهج البلاغه»، به سراغ زندگی زاهدانه حضرت داوود(ع) می رود و می فرماید: «او با دست خود از لیف خرما زنبیل می بافت و به دوستانش می گفت چه کسی اینها را برای من می فروشد؟ و از بهای آن نان جویی تهیه می کرد و میل می نمود». در واقع این کلام امام(ع) دلیل روشنی بر زندگی زاهدانه حضرت داوود(ع) می باشد؛ چرا که او در عین نبوت از پادشاهان بزرگ بنی اسرائیل بود و حکومتی قوی و گسترده داشت با این حال در دوران حکومت و سلطنت خود از بیت المال استفاده نمی کرد؛ و بسیار زاهدانه زندگی می کرد. پاسخ تفصیلی: امام علی(علیه السلام) در خطبه 160 «نهج البلاغه» پس از اشاره به زندگی زاهدانه پیامبر گرامی اسلام(صلى الله علیه وآله) و حضرت موسی(علیه السلام) به سراغ زندگى زاهدانه حضرت داوود(علیه السلام) مى رود و چنین مى فرماید: (و چنانچه بخواهى سوّمین نفر داوود [كه درود خدا بر او باد] صاحب «مزامیر» و قارى بهشتیان را به تو معرفى مى كنم؛ او با دست خویش از لیف خرما زنبیل مى بافت و به دوستانش مى گفت: كدامیك از شما حاضر است اینها را براى من بفروشد؟ و از بهاى آن قرص نانِ جویى تهیه مى كرد و تناول مى نمود)؛ «وَ إِنْ شِئْتَ ثَلَّثْتُ بِدَاوُدَ(علیه السلام) صَاحِبِ الْمَزَامِیرِ، وَ قَارِئِ أَهْلِ الْجَنَّةِ، فَلَقَدْ كَانَ یَعْمَلُ سَفَائِفَ(1)الْخُوصِ(2) بِیَدِهِ، وَ یَقُولُ لِجُلَسَائِهِ: أَیُّكُمْ یَكْفِینِی بَیْعَهَا! وَ یَأْكُلُ قُرْصَ الشَّعِیرِ مِنْ ثَمَنِهَا». مى دانیم كه حضرت داوود(علیه السلام) در عین نبوّت از پادشاهان بزرگ بنى اسرائیل نیز بوده و به مقتضاى آیه شریفه: «وَ شَدَدْنَا مُلْكَهُ وَ آتَیْنَاهُ الْحِكْمَةَ وَ فَصْلَ الْخِطَابِ»(3)؛ (ما حكومتِ او را استحكام بخشیدیم؛ هم دانش به او دادیم و هم مقام قضاوت) حكومتى قوى و گسترده داشت. آیا آنچه گفته شد، مربوط به دوران حكومت او بود یا بعد از آن؟ هر چه باشد دلیل بر زهد فوق العاده آن حضرت مى باشد؛ به ویژه این كه در روایات نقل شده كه او در دوران حكومت و سلطنت خود از بیت المال استفاده نمى كرد؛ بلكه زره مى بافت و از پول آن زندگى خود را مى گذراند. عبارت «صَاحِبِ الْمَزَامِیرِ(4) وَ قَارِئِ أَهْلِ الْجَنَّةِ» اشاره به مقامات برجسته معنوى او در دنیا و آخرت است. خداوند متعال، چنان دانش و معنویّتى به او ارزانى كرده بود كه مزامیر را انشاء مى كرد، و قارى اهل بهشت بودن اشاره به مقام اخروى اوست كه در آنجا نیز اولیاء الله را با صداى زیبایش و مناجات پرمحتوایش به لذّت قُرب پروردگار و عشق و شوق به ذات پاك او مى رساند. جمله «أَیُّكُمْ یَكْفِینِی بَیْعَهَا»؛ (كدامیك از شما این را براى من مى فروشد؟) شاید اشاره به این باشد كه او مى خواست كسى وسیله فروش آن زنبیل ها شود و حق الزحمه و بهره اى ببرد و اگر این مربوط به دوران قضاوت او باشد، اشاره به این است كه قاضى مستقیماً در این گونه كارها با مردم روبرو نمى شود تا مبادا او را بشناسند و پول بیشترى به او بدهند و انتظار حكم خلاف داشته باشند.(5) پی نوشت: پی نوشت: (1). «سفائف» جمع سفیفه به معناى چیزى است كه از برگ درخت خرما بافته شده باشد. (2). «خوص»، برگ درخت خرما. (3). سوره ص، آیه 20. (4). مزامیر مجموعه اى از دعاها، مناجات و پند و اندرز حكیمانه ای بود كه داوود(علیه السلام) آن را با صداى بسیار زیبا مى خواند و با این كار هنرى، مردم و حتى طبق روایتى پرندگان و حیوانات را به سوى خود جذب مى كرد!. (5). گردآوری از: پیام امام امیرالمؤمنین(علیه السلام)‏، مكارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلامیه‏، تهران‏، 1386 شمسی‏، چاپ: اول‏، ج 6، ص 236.