«زهد» حضرت عیسی(ع) از زبان امام علی(ع)

پاسخ اجمالی: امام علی(ع) در خطبه 160 «نهج البلاغه»، درباره «زهد» حضرت عیسی(ع) می فرماید: «او سنگ را بالش خود قرار می داد؛ لباس خشن می پوشید؛ غذای ناگوار [مانند نان خشک] می خورد؛ چراغِ شب هایش ماه بود، میوه و گُل او گیاهانی بود که از زمین برای چهار پایان می رویید؛ نه همسری داشت که او را بفریبد و نه فرزندی که [مشکلاتش] او را غمگین سازد؛ نه مالی داشت که او را به خود مشغول دارد و نه طمعی که خوارش کند؛ مرکبش پاهایش بود و خادمش دست هایش». پاسخ تفصیلی: امام علی(علیه السلام) در خطبه 160 «نهج البلاغه» به سراغ زندگى بسیار زاهدانه عیسى بن مریم(علیهما السلام) مى رود و در سیزده جمله كوتاه، تمام بخش هاى این زندگى زاهدانه را خلاصه مى كند؛ همان زندگانى عجیبى كه تصورش براى ما مشكل است؛ تا چه رسد به عمل كردن آن، مى فرماید: (و اگر بخواهى [براى نمونه از] زندگى عیسى بن مریم [كه درود خدا بر او باد] را برایت بازگو مى كنم؛ او سنگ را بالش خود قرار مى داد؛ لباس خشن مى پوشید؛ غذاى ناگوار [مانند نان خشك] مى خورد؛ نان خورشِ او گرسنگى، چراغِ شب هایش ماه، سر پناه او در زمستان مشرق و مغربِ زمین بود [صبح ها در طرفِ غرب و عصرها در طرفِ شرق رو به آفتاب قرار مى گرفت] میوه و گل او گیاهانى بود كه از زمین براى چهارپایان مى رویاند؛ نه همسرى داشت كه او را بفریبد و نه فرزندى كه [مشكلاتش] او را غمگین سازد؛ نه مالى داشت كه او را به خود مشغول دارد و نه طمعى كه خوارش كند؛ مركبش پاهایش بود و خادمش دست هایش!)؛ «وَ إِنْ شِئْتَ قُلْتُ فِی عِیسَى بْنِ مَرْیَمَ علیه السلام، فَلَقَدْ كَانَ یَتَوَسَّدُ(1) الْحَجَرَ، وَ یَلْبَسُ الْخَشِنَ، وَ یَأْكُلُ الْجَشِبَ، وَ كَانَ إِدَامُهُ الْجُوعَ، وَ سِرَاجُهُ بِاللَّیْلِ الْقَمَرَ، وَ ظِلَالُهُ فِی الشِّتَاءِ مَشَارِقَ الْأَرْضِ وَ مَغَارِبَهَا، وَ فَاكِهَتُهُ وَ رَیْحَانُهُ مَا تُنْبِتُ الْأَرْضُ لِلْبَهَائِمِ؛ وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ زَوْجَةٌ تَفْتِنُهُ، وَ لَا وَلَدٌ یَحْزُنُهُ، وَ لَا مَالٌ یَلْفِتُهُ، وَ لَا طَمَعٌ یُذِلُّهُ، دَابَّتُهُ رِجْلَاهُ، وَ خَادِمُهُ یَدَاهُ!». منظور از جمله «كَانَ إِدَامُهُ الْجُوعَ» این است كه غالباً تنها به نان قناعت مى كرد و نان خورشى نداشت. و جمله «ظِلَالُهُ فِی الشِّتَاءِ ... بیشتر بخوانید» اشاره به این است كه براى دفع سرماى زمستان از تابش آفتاب استفاده مى كرد كه صبح ها به طرف غرب مى تابید و عصرها به طرف شرق. حضرت مسیح(علیه السلام) در زمانى ظهور كرد كه دنیاپرستانِ بنى اسرائیل زندگى پر زرق و برق، سفره هاى رنگین، كاخ هاى پر تجمل، همسرانِ زیبا، لباس هاى زینتى و مركب هاى گرانبها داشتند. حضرت مسیح(ع) براى اینكه هشدارى به همه آنها بدهد و از آن زندگى كه مایه هزار شور و شرّ و گرفتارى در زنجیرهاى اسارت بود به یك زندگى ساده و عاقلانه و كم هزینه متوجّه سازد، این راهِ سخت را براى خود برگزید و از آنجا كه اصول مشكلات زندگى انسان و انواع ذلّت هایى كه به آن، تن مى دهد، در این چند موضوع خلاصه مى شود، خانه هاى پر زرق و برق، همسران زیبا و پرفتنه، فرزندان پرهزینه، اموالى كه نگهداشتن و حساب و كتاب آنها، مایه رنج و مصیبت فراوان است، مركب ها و خادمان پرخرجى كه هر یك بخشى از افكار انسان را به خود مشغول مى سازند و از هر چه غیر آن است باز مى دارند حضرت مسیح(ع) به همه آنها پشت پا زد و از رنگ همه این تعلّقات آزاد شد تا خفتگان را بیدار سازد و همگان را غلام همت خویش سازد. غلام همت آنم كه زیر چرخ كبود *** ز هر چه رنگ تعلّق پذیرد آزاد است!(2) پی نوشت: پی نوشت: (1). «یتوسد» از ماده «توسد» یعنى چیزى را به صورت بالش زیر سر نهادن. (2). گردآوری از: پیام امام امیرالمؤمنین(علیه السلام)‏، مكارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلامیه‏، تهران‏، 1386 شمسی‏، چاپ: اول‏، ج 6، ص 237.