انگیزه پیامبر اسلام(ص) در ازدواج با عایشه 6- 9 ساله؟

پاسخ اجمالی: اولا: امروزه با تحقیقات دقیق تر تاریخی مشخص شده عایشه هنگام ازدواج با پیامبر اکرم(ص) نه دختری شش و یا نه ساله بوده که حتی حدود 19 ساله بوده است. ثانیا: تاریخ اسلام نشان می دهد تعدد ازدواج های پیامبر(ص) براى حل مشكلات اجتماعى و سیاسى آن دوره بوده و ازدواج با عایشه نیز به همین دلیل بوده است. ثالثا: كسى كه به مدعای برخی منابع تاریخی در 25 سالگى با زن بیوه چهل ساله اى ازدواج مى كند و تا 53 سالگى تنها به او قناعت مى نماید و در اوج قدرت بسیاری از همسرانش زنان بیوه بودند، نمی تواند در ازدواج با دختری جوان دنبال امور سخیف باشد. پاسخ تفصیلی: پاسخ به این سؤال را با توجه به سه نکته می توان داد.حکمت ازدواج های پیامبر از جمله ازدواج با عایشه ازدواج پیامبر با زنان مختلف و متعدد براى حل یک سلسله مشكلات اجتماعى و سیاسى بوده است. زیرا مى دانیم هنگامى كه پیامبر اسلام(صلى الله علیه و آله) نداى اسلام را بلند كرد تک و تنها بود و تا مدتها جز عده محدود و كمى به او ایمان نیاوردند. او بر ضد تمام معتقدات خرافى عصر و محیط خود قیام كرد و به همه اعلان جنگ داد. طبیعى است كه همه اقوام و قبائل آن محیط بر ضد او بسیج شوند. باید از تمام وسائل براى شكستن اتحاد نامقدس دشمنان استفاده كند كه یكى از آنها ایجاد رابطه خویشاوندى با قبایل مختلف از طریق ازدواج با زنی از آنان بود. زیرا محكم ترین رابطه در میان عرب جاهلى رابطه خویشاوندى محسوب مى شد و داماد قبیله را همواره از خود مى دانستند و دفاع از او را لازم و تنها گذاشتن او را گناه مى شمردند. قرائن زیادى وجود دارد كه نشان مى دهد ازدواج هاى پیامبر در بسیارى از موارد جنبه سیاسى داشته است.(1)به نظر می آید ازدواج آن حضرت با عایشه نیز به خاطر مصالح سیاسی و اجتماعی آن روز جامعه مسلمانان صورت گرفت.(2) چون پیامبر پس از درگذشت ابوطالب و خدیجه زیر فشار فراوان از طرف دشمنانى سرسخت چون ابولهب و ابوجهل بود و به شدت به حمایت قبایل مختلف دیگر نیاز داشت. ابوبكر نیز نفوذ قبیله اى بسیارى داشت و نیز خودش از پیامبر تقاضاى ازدواج با عایشه كرد.(3) از این رو رد تقاضاى او به مصلحت نبود.سن عایشه در هنگام ازدواجامروزه این مسأله مشهور که عایشه هنگام ازدواج با حضرت رسول(صلوات الله علیه وآله) دختری شش و یا نه ساله بوده، با تحقیقات دقیق تر تاریخی، شدیدا مخدوش شده است.جمع بندی بیانات و گزارش های تاریحی مورخین و محدثین اهل سنتی چون بخاری(4)، انصاری(5) و ذهبی(6) نشان می دهد که پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) در سال چهارم هجرت با عایشه عروسی کرده است. علاوه بر آن جمع بندی گزارش های تاریخی مورخان و محدثانی هم چون طبرانی(7)، ابن عساكر(8)، ابن اثیر(9)، نووی(10)، حافظ هیثمی(11)، العینی(12)، ابن حجر عسقلانی(13)، قرطبی(14)، صفدری(15)، ابن کثیر(16) و ... بیشتر بخوانید راجع به فاصله سنی ده ساله عایشه با خواهرش اسماء بن ابی بکر و مرگ اسماء در سال 73 هجری در 100 سالگی ثابت می کند که زمان عروسی عایشه با پیامبر اسلام(صلی الله علیه وآله) زمانی بوده که عایشه 19 ساله بوده است.در صورتی هم که بپذیریم عایشه در سن کمی به ازدواج پیامبر درآمده است، پیامبر به حکم همان دینی که آورده تا سن بلوغ با او همبستر نشده است؛ بلکه از او به مانند یک دختر خانگی مراقبت کرده تا رشد کند.  نا درستی نگاه بد بینانه به ازدواج های پیامبر توجه به یک نکته مهم درباره ازدواج های پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) نشان می دهد نباید کارها و تصمیم های آن حضرت را در جزئیات زندگی خصوصی اش با خودمان قیاس کنیم. كسى كه به مدعای برخی منابع تاریخی در سن 25 سالگى كه عنفوان جوانى او بوده با زن بیوه چهل ساله اى ازدواج مى كند و تا 53 سالگى تنها به همین یک زن بیوه قناعت مى نماید و به این ترتیب دوران جوانى خود را پشت سر گذاشته و به سن كهولت مى رسد و بعد به ازدواج هاى متعددى دست مى زند حتما دلیل و فلسفه اى دارد و با هیچ حسابى آن را نمى توان به انگیزه هاى جنسى پیوند داد.زیرا با اینكه مسأله ازدواج متعدد در میان عرب در آن روز بسیار ساده و عادى بوده و حتى گاهى همسر اول به خواستگارى همسر دوم مى رفته و هیچ گونه محدودیتى براى گرفتن همسرى قائل نبودند، براى پیامبر(صلى الله علیه و آله) ازدواج هاى متعدد در سنین جوانى نه مانع اجتماعى داشت و نه شرائط سنگین مالى و نه كمترین نقصى محسوب مى شد.جالب اینكه در تواریخ آمده است بسیاری از همسران پیامبر(صلى الله علیه و آله) از زنان بیوه بودند كه طبعا نمى توانستند از جنبه هاى جنسى چندان تمایل كسى را برانگیزند.حتى در بعضى از تواریخ مى خوانیم كه پیامبر با زنان متعددى ازدواج كرد و جز مراسم عقد انجام نشد و هرگز آمیزش با آنها نكرد حتى در مواردى تنها به خواستگارى بعضى از زنان قبائل قناعت كرد و آنها به همین قدر خوشحال بودند و مباهات مى كردند كه زنى از قبیله آنان به نام همسر پیامبر(ص) نامیده شده و این افتخار براى آنها حاصل گشته است و به این ترتیب رابطه و پیوند اجتماعى آنها با پیامبر(ص) محكم تر و در دفاع از او مصمم تر مى شدند.(17)به هر حال توجه به این واقعیت های تاریخی نشان می دهد که نگاه بدبینانه و نادرست به ازدواج حضرت رسول(صلوات الله علیه وآله) تا چه اندازه نادرست و دور از انصاف است. پی نوشت: پی نوشت: (1). یكصد و هشتاد پرسش و پاسخ‏، مکارم شیرازی، ناصر، تهیه و تنظیم: حسینی، سید حسن، تهران، دارالکتب الاسلامیه، 1386هـ.ش، چاپ چهارم، ص 215. (2). نشریه علمی تخصصی مبلغان، شماره 82، شهریور و مهر 1385، مقاله «تعدد همسران پیامبر»، عزیزی علویجه، مصطفی، ص 68. (3). الطبقات الکبری، ابن سعد، بیروت، دار صادر، 1377هـ.ق، ج 8، ص 58 تا 81(با تلخیص). (4). صحیح بخاری، بخاری، محمد بن اسماعیل، تحقیق: دیب البغا، مصطفی، بیروت، دار ابن کثیر، چاپ دوم، 1407هـ.ق، ج 3، ص 3606. (5). غایة السول فی خصائص الرسول(صلى الله علیه وسلم) انصاری، سراج الدین عمر بن علی، تحقیق: بحر الدین عبد الله، عبدالله، بیروت، دار البشائر الاسلامیه، 1414هـ.ق، ج 1، ص 236. (6). تاریخ الإسلام ووفیات المشاهیر والأعلام، ذهبی، شمس الدین محمد بن احمد، تحقیق: تدمری، عمر عبدالسلام، بیروت، دارالکتاب العربی، 1407هـ.ق، چاپ اول، ج 3، ص 288. (7). المعجم الكبیر، طبرانی، سلیمان بن احمد، تحقیق: السلفی، حمدی عبدالمجید، موصل، مکتبه الزهرا، 1404هـ.ق، چاپ دوم، ج 24، ص 77. (8). تاریخ مدینة دمشق وذكر فضلها وتسمیة من حلها من الأماثل، ابن عساكر الدمشقی، علی بن الحسن إبن هبة الله، تحقیق: أبی سعید عمر بن غرامة العمری، محب الدین، بیروت، دارالفکر، 1995م، ج 69، ص 9. (9). أسد الغابة فی معرفة الصحابة، الجزری، عز الدین بن الأثیر أبی الحسن علی بن محمد، تحقیق: الرفاعی، عادل احمد، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1417هـ.ق، چاپ اول، ج 7، ص 11. (10). تهذیب الأسماء واللغات، النووی، ابوزكریا یحیی بن شرف بن مری، بیروت، دارالفکر، 1996م، چاپ اول، ج 2، ص 597. (11). مجمع الزوائد ومنبع الفوائد، الهیثمی، ابوالحسن علی بن أبی بكر، قاهره، دار الریان للتراث، 1407هـ.ق، ج 9، ص 260. (12). عمدة القاری شرح صحیح البخاری، العینی، بدر الدین ابومحمد، بیروت، دار احیاء التراث العربی، ج 2 ، ص 93. (13). تقریب التهذیب، العسقلانی، أحمد بن علی بن حجر ابوالفضل، تحقیق: عوامه، محمد، دمشق، دارالرشید، 1986هـ.ق، چاپ اول، ج 1، ص 743. (14). الاستیعاب فی معرفة الأصحاب، القرطبی، ابوعمر یوسف بن عبد الله، تحقیق: البجاوی، علی محمد، بیروت، دار الجیل، 1412هـ.ق، ج 4، ص 1782 و 1783. (15). الوافی بالوفیات، الصفدی، صلاح الدین خلیل بن أیبک، تحقیق: الأرناؤوط، احمد، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1420هـ.ق، ج 9، ص 36. (16). البدایة والنهایة، ابن كثیر، إسماعیل بن عمر، بیروت، مکتبه المعارف، ج 8، ص 345 و 346. (17). یكصد و هشتاد پرسش و پاسخ‏، همان.