ویژگیهای «مؤمن» از منظر امام صادق(ع)

پاسخ اجمالی: امام صادق(ع)، پنج صفت براى مؤمن بیان مى‌كند: پاكیزگى در كسب و كار، خوش خُلقى، پاكى درون، انفاق در راه خدا و كم حرفى از ویژگیهای یك مؤمن است. پاسخ تفصیلی: قَالَ الإمامُ الصَّادِقُ(علیه السلام): «المُؤْمِنُ مَنْ طَابَ مَكْسَبَهُ وَ حَسُنَتْ خَلِیقَتُهُ وَ صَحَّتْ سَرِیرَتُهُ وَ أنْفَقَ الفَضْلَ مِنْ مَالِهِ وَ أمْسَكَ الفَضْلَ مِنْ كَلاَمِهِ»(1)؛(امام صادق(علیه السلام) مى‌ فرماید: مؤمن كسى است كه كسب و كارش پاك و پاكیزه، اخلاقش خوب و درون نیّت و باطنش درست است، اگر اضافه‌اى بر نیاز زندگى دارد، انفاق مى‌كند و اضافات سخن را حذف مى‌كند).شرح حدیث:ادّعاى ایمان بسیار ساده؛ ولى رسیدن به حقیقت آن بسیار مشكل است. در این روایت، امام(علیه السلام) پنج صفت براى مؤمن بیان مى‌كند:1. پاكیزگى در كسب و كارانسان باید بداند درآمدش از كجاست؟ آیا حلال است یا حرام؟ بسیارند كسانى كه ادّعاى ایمان مى‌كنند؛ ولى نحوه معیشت آنها شبهه‌ناك است. در زمان ما عدّه‌اى هستند كه ادّعاى ایمان مى‌كنند؛ ولى در آخر سال، بازار سیاه درست مى‌كنند و مردم را به زحمت مى‌اندازند تا درآمد بیشترى بدست آورند كه این درآمد مشروع نیست و یا در امور مربوط به ارثیّه ها، دختران یا مادر را از ارث محروم مى‌كنند كه این برنامه زمان جاهلیّت است و یا صندوق‌هایى به نام قرض‌الحسنه با سود 28% و یا 30% به نام كارمزد درست كرده‌اند، در صورتى كه كارمزد حداكثر 2% مى‌شود و بیشتر از آن رباست. و یا مؤسّساتى مانند گلدكوئیست را راه‌اندازى مى‌كنند؛ در حالى كه آن یك نوع كلاهبردارى آشكار است.2. خوش خُلقىاخلاق مؤمن خوب است و با همسر، فرزند، همسایه، دوست و دشمن و ... بیشتر بخوانید خوش اخلاق و خوش برخورد است و اگر امر به معروف و نهى از منكر و ارشاد جاهل هم مى‌كند، با زبان خوب این كار را انجام مى‌دهد.3. پاكى درونمؤمن، حُسن خُلقش تصنّعى نیست؛ ظاهر و باطنش یكى است و در باطن هم خیرخواه مردم است. درون او پاك است و حسود و بخیل نیست.4. انفاق در راه خدامؤمن، اضافات اموالش را در راه خدا انفاق مى‌كند. كسانى هستند كه اموال خود را جمع كرده و بدون اینكه از آن استفاده‌اى بكنند تنها آن اموال را براى بازماندگانِ خود به جاى مى‌گذارند و در روز قیامت فقط باید جواب اموال را بدهند؛ در حالى كه بهره‌اى از آن نبرده اند.باید توجّه داشت وقتى انسان انفاق مى‌كند، ابتدا به دست خدا مى‌رسد. عدّه‌اى در ابتداى سال تمام لوازم منزل را نو مى‌كنند، در مقابل عدّه‌اى باید حسرت بخورند، آیا اگر انسان وجدان داشته باشد دست به این قبیل كارها مى‌زند؟5. كم حرفىمؤمن زیاد حرف نمى‌زند، بدبختى انسان در زیاده‌روى در سخن گفتن است؛ چرا كه دشمنى ایجاد كرده و انسان را از خدا غافل مى‌كند و به سبب آن، انسان وارد جهنم مى‌شود.این روایت یك برنامه پنج مادّه‌اى است كه اگر پیاده شود بسیار مؤثّر است. ما داراى چنین فرهنگ غنى و قوى هستیم.(2) پی نوشت: پی نوشت: (1). الكافی، كلینى، محمد بن یعقوب بن اسحاق‏، محقق / مصحح: غفارى، على اكبر، آخوندى، محمد، دار الكتب الإسلامیة، تهران، ‏1407 قمری، چاپ چهارم، ج 2، ص 235، باب (المؤمن و علاماته و صفاته). (2). گردآوری از کتاب: مشكات هدایت‏، مكارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: مكارم، مسعود، حامدى، محمد رضا، مدرسه امام على بن ابى طالب(علیه السلام)، قم‏، 1385 شمسی، چاپ اول‏، ‏ص 56.