«بهشت» در گرو نُه کار

پاسخ اجمالی: «قرآن» در سوره «معارج» با برشمردن مجموعه صفات نه گانه: مداومت بر نماز، قرار دادن حقّ ثابتى در اموال براى محرومان، ایمان به روز جزا، ترس از عذاب پروردگار، حفظ دامان از بى عفتى، اداء امانت، وفاء به عهد، اداء شهادت به حقّ و محافظت بر آداب و شرایط و روح نماز، به صاحبانِ آنها وعده بهشت داده می فرماید: «این گروه با عظمت، در باغ هاى بهشتى گرامى داشته مى شوند». تعبیرى كه هم واجد نعمت هاى مادى و هم روحانى است. پاسخ تفصیلی: در سوره «معارج» از آیه 22 تا 34 مجموعه صفاتى را ضمن بیانِ نه صفت بیان مى كند و به دنبال آن وعده بهشت به صاحبان آنها مى دهد، این صفات عبارتند از: مداومت بر نماز، قرار دادن حقّ ثابتى در اموال براى محرومان، ایمان به روز جزا، ترس از عذاب پروردگار، حفظ دامان از بى عفتى، اداء امانت، وفاء به عهد، اداء شهادت به حقّ و محافظت بر آداب و شرایط و روح نماز و به دنبال آن مى فرماید: «اُولئكَ فِی جَنّاتٍ مُكْرَمُونَ»؛ (این گروه با عظمت، در باغ هاى بهشتى گرامى داشته مى شوند). تعبیرى كه هم واجد نعمت هاى مادى و هم روحانى است. نكته جالب اینكه: این صفاتِ نه گانه از نماز شروع مى شود و به نماز پایان مى یابد، با این تفاوت كه در مرحله نخست از مداومت بر نماز سخن مى گوید و در مرحله آخر از محافظت بر آن كه تفسیر به حفظ آداب و شرایط و خصوصیات آن شده است، آداب و شرایطى كه هم ظاهر نماز را از فساد و بطلان حفظ مى كند، هم روح نماز را كه حضور قلب است تقویت مى نماید و هم موانعى را كه سدّ راه قبول آن است؛ همچون خوردن اموال حرام، نوشیدنِ شراب، غیبت و امثال آن، از بین مى برد. به این ترتیب آغاز اعمال خیر، نماز است و پایان آنها نیز نماز مى باشد و اتفاقاً از نظر برنامه زمانى نخستین چیزى كه بر انسانِ بالغ واجب مى شود نماز و آخرین چیزى كه تا پایان عمر نیز همراه اوست، نماز است. جالب اینكه محافظتِ انسان نسبت به نماز طرفینى است، هم او باید نماز را از خلل حفظ كند و هم نماز انسان را از تباهى و فساد محافظت مى كند و شاهد آن: «اِنَّ الصَّلوةَ تَنْهَى عَنِ الْفَحْشَاءِ وَ الْمُنْكَرِ» است. این سخن را با حدیثى از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) پایان مى دهیم فرمود: «مَنْ حَافَظَ عَلَیْهَا كانَتْ لَهُ نُوراً وَ بُرْهَاناً وَ نَجَاةً یَوْمَ الْقِیَامَةِ»(1)؛ (هركس نماز خود را محافظت كند نماز براى او مایه نور و روشنایى و آگاهى و نجات در روز قیامت است).(2) پی نوشت: پی نوشت: (1). تفسیر روح البیان، حقى بروسوى، اسماعیل، دارالفكر، بیروت، بى تا، ج 10، ص 167. (2). گردآوری از كتاب: پیام قرآن‏، مكارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلامیة‏، تهران‏، ‏1386 شمسی‏، چاپ: نهم، ج 6، ص 172.