«زلزله شدید» از نشانه های «قیامت»

پاسخ اجمالی: از نشانه های نزدیك شدن «قیامت»، «زلزله شدید زمین» است که در سوره «زلزال» به آن اشاره شده است. منظور از این زلزله، به قرینه آیه دوّم سوره «زلزال»، زلزله اى است كه به هنگام رستاخیز روى مى دهد و زمین اثقال درونش را بیرون مى ریزد؛ زیرا «اثقال» جمع «ثَقَل» به معناى دفینه ها است و به احتمال قوى در اینجا به معناى انسان ها است كه در آن هنگام، از قبرها بیرون مى ریزند. این زلزله برخلاف سایر زلزله ها، سازنده است نه ویرانگر و میرانده، و به انسانها اجازه مى دهد به سرعت از قبرها خارج گردند و حیات نوین خود را از سر بگیرند. پاسخ تفصیلی: یكی از نشانه های نزدیك شدن «قیامت»، «زلزله شدید زمین» است. خداوند در سوره «زلزال» مى فرماید: «اِذا زُلْزِلَتِ الْأَرْضُ زِلْزَالَهَا وَ اَخْرَجَتِ الْأَرْضُ اَثْقَالَها»؛ (هنگامى كه زمین شدیداً به لرزه درآید و بارهاى سنگین خود را خارج سازد). در اینكه منظور از این زلزله، زلزله اى است كه سرتاسر سطح زمین را به هنگام پایان جهان فرا مى گیرد و سبب ویرانى عالَم مى گردد یا زلزله اى است كه به هنگام رستاخیز روى مى دهد؟ در میان مفسّران گفتگو است. فخر رازى در تفسیرش هر دو قول را نقل كرده است.(1) ولى با توجه به آیه دوّم این سوره كه مى گوید: زمین اثقال درونش را بیرون مى ریزد معناى دوّم مناسب تر است؛ زیرا «اثقال» جمع «ثَقَل» به معناى دفینه ها و به احتمال قوى در اینجا به معناى انسان ها است كه در آن هنگام از قبرها بیرون مى ریزند، همان گونه كه در آیه 4 سوره «انشقاق» نیز مى فرماید: «وَ اَلْقَتْ مَا فِیهَا وَ تَخَلَّتْ»؛ (زمین آنچه را در درون دارد بیرون مى افكند و خالى مى شود). شبیه این تعبیر بلكه به صورت روشن تر در آیه 44 سوره «ق» آمده است، آنجا كه مى فرماید: «یَوْمَ تَشَقَّقُ(2) الْأَرْضُ عَنْهُمْ سِرَاعاً ذلِكَ حَشْرٌ عَلَیْنا یَسِیرٌ»؛ (روزی که زمین از روی آنها شکافته می شود و به سرعت [از قبرها] خارج مى شوند، این جمع كردن براى ما آسان است). این زلزله برخلاف سایر زلزله ها، زلزله اى است سازنده نه ویرانگر و میرانده. این زلزله، زلزله اى است كه به انسانها اجازه مى دهد به سرعت از قبرها خارج گردند و حیات نوین خود را از سر بگیرند.(3) پی نوشت: پی نوشت: (1). مفاتیح الغیب، فخرالدین رازى، ابوعبدالله محمد بن عمر، دار احیاء التراث العربى، بیروت، 1420 قمری، چاپ: سوم، ج 32، ص 254. (2). «تَشقق» در اصل «تتشقق» بوده كه یكى از دو «تاء» آن حذف شده است. (3). گردآوری از كتاب: پیام قرآن‏، مكارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلامیة‏، تهران‏، ‏1386 شمسی‏، چاپ: نهم، ج 6، ص 35.