پاسخ اجمالی: از آیات «قرآن» اجمالا استفاده مى شود كه میان «نفخه مرگ» و «نفخه حیات» فاصله اى وجود دارد؛ اما سخنی از مدت فاصله بیان نشده است. در بعضى از روایات آمده كه این فاصله چهل سال است؛ ولى آیا این سال ها همچون سال هاى معمولى دنیاست یا همانند سال ها و ایّام قیامت است كه هر روز آن معادل پنجاه هزار سال است؟ درست بر ما روشن نیست!
پاسخ تفصیلی: از آیات «قرآن» اجمالا استفاده مى شود كه میان «نفخه مرگ» و «نفخه حیات» فاصله اى وجود دارد (تعبیر به «ثُمّ» در آیه 68 سوره «زمر»، گواه این معناست) امّا فاصله آنها چه اندازه است؟ از آیات «قرآن» چیزى در این باره استفاده نمى شود؛ ولى در بعضى از روایات آمده است كه این فاصله چهل سال است: «اِنَّ مَا بَیْنَ النَّفْخَتَیْنِ اَرْبَعُونَ سَنَةً»؛ ولى آیا این سال ها همچون سال هاى معمولى دنیاست یا همانند سال ها و ایّام قیامت است كه هر روزِ آن معادل پنجاه هزار سال است؟ درست بر ما روشن نیست!
در هر حال در این فاصله، دگرگونى هاى عظیمی در عالم هستى واقع مى شود و عالَم نوینى براى زندگى مجدّد انسانها شكل مى گیرد و در این فاصله موجود زنده در سرتاسر جهان جز ذات پاك حىّ قیّوم وجود نخواهد داشت.
و اینكه در دو آیه 68 سوره «زمر» و 87 سوره «نحل» با ذكر جمله: «اِلَّا مَنْ شَاءَ اللهُ»؛ (جز كسانى را كه خدا بخواهد) گروهى از مرگ در «نفخه ممات» استثنا شده اند، به معناى این نیست كه آنها نمى میرند؛ بلكه مرگِ آنها به زمانى بعد از آن موكول مى شود، یعنى مرگ آنها تأخیر دارد. شاهد این سخن، جمله «كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ»(1) مى باشد كه در سه آیه از «قرآن مجید» به آن اشاره شده است. باید توجه داشت كه «نفس» مفهوم وسیعى دارد كه همه موجودات زنده را شامل مى شود.
در اینكه چه اشخاصى استثناء شده اند مفسّران احتمالات زیادى داده اند كه به برخی از آنها اشاره می كنیم:
1. بعضى گفته اند: گروهى از فرشتگان مقرب مانند اسرافیل، جبرائیل، میكائیل و عزرائیل هستند.
2. بعضى، حاملان عرش را نیز اضافه كرده اند.
3. بعضى گفته اند: منظور ارواح شهداست (در بدن هاى مثالى).
4. و بعضى خازنان بهشت و مالكانِ دوزخ را ذكر كرده اند.
از روایت امام علی بن الحسین(علیهما السلام) استفاده مى شود كه: در صیحه اوّل، همه به جز «اسرافیل» كه نفخ صور مى كند مى میرند، سپس او نیز به فرمان خداوند از جهان مى رود.(2)
پی نوشت: پی نوشت: (1). سوره آل عمران، آیه 185؛ سوره انبیاء، آیه 35؛ سوره عنكبوت، آیه 57. (2). گردآوری از كتاب: پیام قرآن، مكارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلامیة، تهران، 1386 شمسی، چاپ: نهم، ج 6، ص 57.