قبض كنندگان ارواح انسانها

پاسخ اجمالی: در یك آیه قرآن قبض ارواح به خدا نسبت داده شده و در آیه دیگر به فرشتگان و در جای دیگر به رسولان الهى، اما هیچ گونه تضادى میان آنها نیست؛ زیرا قبض كننده اصلى ذات پاك خداست و در عالم اسباب، عزرائیل مجرى این فرمان است و او نیز به وسیله گروهى از فرشتگان و رسولان الهى كه اشاره به همان فرشتگان است، این مأموریت را انجام مى دهند. پاسخ تفصیلی: گرچه در آیاتی قبض ارواح به خدا نسبت داده شده ولى از آیات دیگر قرآن استفاده مى شود كه این كار به وسیله فرشتگان صورت مى گیرد. در سوره سجده، آیه 11 آمده است كه خداوند به پیغمبر اكرم(صلى الله علیه وآله وسلم) دستور مى دهد در مقابل انكار معاد از سوى مشركان (بگو: فرشته مرگ كه بر شما مأمور شده، قبض روح شما مى كند، سپس به سوى پروردگارتان باز مى گردید)؛ «قُلْ یَتَوَفّاكُمْ مَلَكُ الْمَوْتِ الَّذى وَكِّلَ بِكُمْ ثُمَّ اِلى رَبِّكُمْ تُرْجَعُونَ». قابل توجّه اینكه در اینجا سخن از فرشته مرگ در میان است، فرشته اى كه براى این كار مأموریت دارد، در حالى كه در آیاتی، قبض كننده ارواح، خدا معرّفى شده و در آیه 42 سوره زمر، مجموعه اى از فرشتگان «اَلَّذینَ تَتَوفّاهُمُ الْمَلائِكَةُ». و در آیه 61 سوره انعام رسولان الهى «تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا». كمى دقت در آیات فوق، نشان مى دهد كه هیچ گونه تضادى در میان آنها نیست؛ زیرا قبض كننده اصلى ذات پاك خداست و سپس در عالم اسباب فرشته بزرگ مرگ (عزرائیل) مجرى این فرمان است و او نیز به وسیله «گروهى از فرشتگان» و رسولان الهى كه اشاره به همان فرشتگان است، این مأموریت را انجام مى دهد. اصولا حوادث مهم این جهان به وسیله فرشتگان صورت مى گیرد كه همه سر بر فرمان خدایند و مجرى فرمان اویند و مرگ كه یكى از حوادث مهم این جهان است، از این قانون مستثنى نیست.(1) پی نوشت: پی نوشت: (1). گردآوری از كتاب: پیام قرآن‏، مكارم شیرازى، ناصر، تهیه و تنظیم: جمعى از فضلاء، دار الكتب الاسلامیه‏، تهران‏، ‏1386 شمسی‏، چاپ نهم، ج 5، ص 338.