İmam Hüseynin (ə.s) həyatına qısa baxış

İmam Hüseyn ibn Əli ibn Əbi Talib, Əhli-beytin (ə.s) üçüncü imamıdır. O (ə.s), hədis alimlərinin yekdil fikrinə görə “Cənnət cavanlarının ağası”dır. O (ə.s), Peyğəmbərin (s) nəslinin davamını gətirən iki şəxsiyyətdən biridir, Nəcran məsihiləri ilə mübahilə zamanı Peyğəmbərlə (s) birgə iştirak edən dörd nəfərdən biri [1] və Allahın günahlardan təmizləyib pak etdiyi "kisa əhli"ndən sayılır. [2] İmam Hüseyn (ə.s), Allahın insanlara sevməyi vacib buyurduğu yaxınlarından biri olaraq, [3] Peyğəmbərin (s) "iki ağır əmanət"indən birini təşkil edir. [4] Bu əmanətə sadiq qalanlar nicat tapar, onlardan uzaqlaşanlar isə zəlalətə düşər.
İmam Hüseyn (ə.s) qardaşı imam Həsən (ə.s) ilə birlikdə pak bir ailənin qoynunda böyümüş, mübarək və nurlu bir mühitdə tərbiyə almışdır. O, babası Muhəmməd Mustafanın (s) pak irsindən bəhrələnmiş, onun uca əxlaqından və sonsuz şəfqətindən qidalanmışdır. Peyğəmbərin (s) ona bəslədiyi dərin sevgi və qayğı nəticəsində imam Hüseyn (ə.s) onun ədəbini, hidayətini, rəhbərliyini və cəsarətini miras almışdır. Bu xüsusiyyətlər onu atasından və qardaşından sonra böyük imamətə hazır hala gətirmişdir. Peyğəmbər (s) müxtəlif məqamlarda onun imamətini açıq şəkildə bəyan etmiş və belə buyurmuşdur: "Həsən və Hüseyn imamdılar, istər ayaqda olsunlar, istərsə də otursunlar", həmçinin "Allahım! Mən onları və onları sevənləri sevirəm" buyurmuşdur.

İmam Hüseynin (ə.s) şəxsiyyətinin təzahürləri

İmam Hüseyn (ə.s) elə bir evdə dünyaya gəldi ki, orası mələklərin nazil olduğu, ilahi vəhylərin endiyi və nurani hikmətin cilvələndiyi mübarək bir məkan idi. O (ə.s), gün boyu fasiləsiz olaraq göylərlə əlaqədə qalan, gecə-gündüz Quran ayələrinin oxunduğu, paklıq və mənəviyyatın hökm sürdüyü bir mühitdə böyüdü. O (ə.s), Allahın ayələri ilə zinətlənmiş müqəddəs şəxsiyyətlərin əhatəsində yetişdi, ilahi risalətin pak mənbəyindən qidalandı və şəxsiyyətinin təməlini rəhmət Peyğəmbərinin (s) əxlaqının kamilliyindən, ruhunun ucalığından və hikmətinin dərinliyindən aldı.
Beləliklə, imam Hüseyn (ə.s) ümməti üçün babası Muhəmməd peyğəmbərin (s) canlı təcəssümü oldu. O (ə.s), Quranın nuru ilə addımladı, risalətin mahiyyəti ilə danışdı və ulu babasının (s) yolunu davam etdirərək əxlaqi dəyərləri bəyan etdi. Ümmətin işlərini qorumaq, onları hidayət etmək, nəsihət vermək və müdafiə etməkdən heç vaxt çəkinmədi. Öz müqəddəs varlığını risalətin və Rəsulun (ə.s) istədiyi canlı bir nümunəyə çevirdi.
Beləcə, o (ə.s), haqdan sapanlar üçün hidayət çırağı, haqqa susayanlar üçün pak bir çeşmə, möminlərin dayaq nöqtəsi və salehlərin arxalandığı höccət, müsəlmanlar arasında haqqın meyarı, Allahın razılığı üçün qəzəblənən və Onun yolunda qiyam edən ədalət qılıncı oldu.

Ümmü Əymənin yuxusu

Peyğəmbər (s) Ümmü Əymənin qorxu içində gördüyü yuxunu yozdu. O, yuxusunda Peyğəmbərin (s) bədən üzvlərinin evində olduğunu görmüş və bundan bərk sarsılmışdı. Lakin bu yuxu əslində imam Hüseynin (ə.s) dünyaya gələcəyinə və süd əmizdirmək üçün onun evinə gətiriləcəyinə işarə edirdi.
İmam Sadiqdən (ə.s) nəql olunur ki, bir gün Ümmü Əymənin qonşuları Peyğəmbərin (s) yanına gəlib dedilər:
"Ya Rəsuləllah (s), Ümmü Əymən bütün gecəni ağlayaraq keçirib, səhərə qədər göz yaşı töküb”.
Bunu eşidən Peyğəmbər (s) onu yanına çağırdı. O gəldikdə, mehribanlıqla soruşdu:
"Ey Ümmü Əymən, Allah səni ağlatmasın! Qonşuların mənə xəbər verdilər ki, sən bütün gecəni ağlamısan. Səni nə narahat edib?"
Ümmü Əymən titrək səslə cavab verdi:
"Ya Rəsuləllah (s), çox ağır və qorxulu bir yuxu gördüm. Bu yuxu məni bərk narahat etdi və bütün gecəni ağladım”.
Peyğəmbər (s) buyurdu:
"Onda yuxunu mənə danış, çünki Allah və Onun Rəsulu (s) yuxuların mənasını daha yaxşı bilirlər”.
Ümmü Əymən tərəddüdlə dedi:
"Bu yuxunu danışmaq mənim üçün çox çətindir”.
Peyğəmbər (s) onu sakitləşdirərək buyurdu:
"Qorxma, yuxular həmişə göründüyü kimi olmur. Yuxunu Allah Rəsuluna (s) danış”.
Bundan sonra Ümmü Əymən sözə başladı:
"Bu gecə yuxuda gördüm ki, sanki sənin bədəninin bir hissəsi mənim evimə düşüb”.
Peyğəmbər (s) mehribanlıqla cavab verdi:
"Sakit ol, ey Ümmü Əymən. Fatimə (s.ə) Hüseyni (ə.s) dünyaya gətirəcək, sən isə ona süd verəcəksən. Beləliklə, mənim bir parçam sənin evində olacaq”. [5]

İmam Hüseynin (ə.s) mövludu

Bir çox tarixçilər imam Hüseynin (ə.s) hicrətin 4-cü ili Şəban ayının 3-də [6] Mədinə şəhərində, bəziləri isə hicrətin 3-cü ilində dünyaya gəlməsini qeyd etmişlər. [7]
Bu müjdə Peyğəmbərə (s) çatdırıldıqda, o, dərhal imam Əli (ə.s) və xanım Zəhranın (s.ə) evinə yollandı. Peyğəmbər (s) Əsma bint Ümeysə müraciət edərək buyurdu:
– Ey Əsma, oğlumu gətir.
Əsma körpəni ağ parçaya bükərək Peyğəmbərə (s) təqdim etdi. O, sevinc içində körpəni bağrına basdı, sağ qulağına azan, sol qulağına iqamə oxudu. Lakin bir qədər sonra onu qucağına qoyub göz yaşlarına boğuldu.
Əsma təəccüblə soruşdu:
– Atam-anam sənə fəda olsun, niyə ağlayırsan?
Peyğəmbər (s) cavab verdi:
– Bu oğlum üçün ağlayıram.
Əsma heyrət içində dedi:
– Axı o, yenicə dünyaya gəlib!
Peyğəmbər (s) buyurdu:
– Onu məndən sonra azğın bir dəstə şəhid edəcək. Allah onlara şəfaətimi nəsib etməsin! [8]
Sonra Peyğəmbər (s) imam Əliyə (ə.s) müraciət edərək buyurdu:
– Oğluma nə ad qoydun?
İmam Əli (ə.s) cavab buyurdu:
– Səni qabaqlamaq istəmədim, ya Rəsuləllah (s).
Bu zaman vəhy nazil oldu və Allah-taala körpənin adını Peyğəmbərə (s) bildirdi. Peyğəmbər (s) Allahın əmrinə əsasən buyurdu:
– Onun adını Hüseyn qoy.
Körpənin doğulduğu yeddinci gün Peyğəmbər (s) yenidən xanım Fatimənin (s.ə) evinə gəldi, nəvəsi Hüseyn (ə.s) üçün bir qoç qurban kəsdi, başını qırxdırıb saçının ağırlığı qədər gümüşü sədəqə verməyi əmr etdi və onun sünnət olunmasını buyurdu. [9]
Beləcə, Peyğəmbər (s) nəvəsi Hüseyn (ə.s) üçün qardaşı Həsənə (ə.s) etdiyi mərasimləri icra etdi.
Künyəsi
İmam Hüseynin künyəsi "Əbu Əbdillah"dır.
Ləqəbləri
İmam Hüseynin (ə.s) bir neçə ləqəbi qeyd olunmuşdur. Onlardan bəzilərini qeyd edirik: Ər-Rəşid, Əl-Vəfiyy, Ət-Tayyib, Əs-Səyyid, Əz-Zəkiyy, Əl-Mübarək, Ət-Tabe limərzatilləh, Əd-Dəlil əla zatilləh, Seyyiduş-şühəda, Əs-Sibt və başqaları. Onun ən məşhur ləqəbi isə babası (s.ə.v.) tərəfindən ona və qardaşına verilən "Cənnət cavanlarının ağası" ləqəbidir. Həmçinin, "Hüseyn sibtun minəl-əsbat” [10] (nəvələrimdən biridir) deyə buyurduğu üçün "Sibt" ləqəbi də verilmişdir.

Peyğəmbərin imam Hüseynə (ə.s) diqqəti

Peyğəmbərdən (s) nəql olunan çoxsaylı hədislər imam Hüseynin (ə.s) İslam risalətində və ümmət içində yüksək mövqeyini vurğulayır. Onun (ə.s) dəyərli məqamını anlamaq üçün bir neçə nümunəni qeyd edirik:
1. Salman Farsi rəvayət edir ki, Peyğəmbərdən (s) imam Həsən (ə.s) və imam Hüseyn (ə.s) barəsində belə dediyini eşitmişdir: "Allahım! Mən onları sevirəm, Sən də onları və onları sevənləri sev". [11]
2. "Kim Həsəni və Hüseyni sevərsə, onu sevərəm. Kimi sevərəmsə, Allah da onu sevər. Allah kimi sevərsə, onu cənnətə daxil edər. Kim onlara nifrət edərsə, ona nifrət edərəm. Kimə nifrət edərəmsə, Allah da ona nifrət edər və onu cəhənnəmdə əbədi saxlayar". [12]
3. İbn Məsud rəvayət edir ki, Peyğəmbər (s) namaz qılırdı, imam Həsən (ə.s) və imam Hüseyn (ə.s) gəlib onun üstünə çıxdılar. Peyğəmbər (ə.s) səcdədən qalxanda onları ehtiyatla götürdü. Onlar yenidən bunu təkrarladılar. Namazı bitirdikdən sonra imam Həsəni (ə.s) sağ, imam Hüseyni (ə.s) isə sol dizinə oturtdu və dedi: "Məni sevən bu ikisini də sevsin!" [13]
4. "Hüseyn məndəndir, mən də Hüseyndənəm. Allah Hüseyni sevəni sevsin. Hüseyn sibtlərdən bir sibtdir" (nəvələrimdən biridir). [14]
5. "Həsən və Hüseyn, məndən və atalarından sonra yer üzünün ən xeyirli insanlarıdır. Onların anaları isə dünyanın ən fəzilətli qadınıdır". [15]
6. "Həsən və Hüseyn cənnət cavanlarının ağalarıdır". [16]
7. Bərrə bint Üməyyə əl-Xüzai belə nəql edir:
Xanım Fatimə (s.ə) imam Həsənə (ə.s) hamilə olduğu zaman Peyğəmbər (s) bir səfərə çıxdı və ona dedi: “Sən bir oğul dünyaya gətirəcəksən, Cəbrail (s.ə) bunun müjdəsini mənə verdi. Mən gələnə qədər ona süd vermə”.
Xanım Fatimə (s.ə) imam Həsəni (ə.s) dünyaya gətirdikdən üç gün sonra onun yanına girdim və dedim: “Onu mənə ver, süd verim”. O isə cavab verdi: “Xeyr”. Lakin ana şəfqəti onu bürüdü və o, uşağa süd verdi. Peyğəmbər (s) səfərdən qayıtdıqda ona buyurdu: “Nə etdin?” Xanım Fatimə (s.ə) cavab verdi: “Ana şəfqətim üstün gəldi və ona süd verdim”. Peyğəmbər (s) isə buyurdu: “Allah yalnız Öz istədiyini həyata keçirir”.
Sonra xanım Fatimə (s.ə) imam Hüseynə (ə.s) hamilə qaldıqda Peyğəmbər (s) ona dedi: “Ey Fatimə! Sən bir oğul dünyaya gətirəcəksən, Cəbrail (s.ə) bunun müjdəsini mənə verdi. Mən gələnə qədər, hətta bir ay belə olsa, ona süd vermə”. Xanım Fatimə (s.ə) dedi: “Belə edəcəyəm”.
Peyğəmbər (s) bir səfərə çıxdı. Xanım Fatimə (s.ə) imam Hüseyni (ə.s) dünyaya gətirdi və Peyğəmbər (s) gələnə qədər ona süd vermədi. Peyğəmbər (s) gəldikdə soruşdu: “Nə etdin?” Xanım Fatimə (s.ə) cavab verdi: “Ona süd vermədim”.
Peyğəmbər (s) imam Hüseyni (ə.s) götürüb dilini onun ağzına qoydu. İmam Hüseyn (ə.s) onun dilini əmdi. Peyğəmbər (s) buyurdu: “Ey Hüseyn! Ey Hüseyn!” Sonra buyurdu: “Allah yalnız Öz istədiyini həyata keçirir. Bu (yəni imamət) sənin və övladlarının taleyindədir”. [17]
8. Peyğəmbər (s) bir dəfə oturmuşdu. İmam Həsən (ə.s) və imam Hüseyn (ə.s) ona tərəf gəlirdi. Peyğəmbər (s) onları görəndə ayağa qalxdı və onların ona çatmasını gözləmədən irəli getdi, onları qucağına aldı və dedi: “Nə gözəl minik heyvanıdır sizin miniyiniz! Nə gözəl süvarisiniz siz! Atanız isə sizdən daha xeyirlidir!” [18]

Hazırladı: Seyid Şəmistan Musəvi

[1] Ali-İmran 3/61 “Gəlin biz də oğlanlarımızı, siz də oğlanlarınızı; biz də qadınlarımızı, siz də qadınlarınızı; biz də özümüzü, siz də özünüzü (bura) çağıraq! Sonra (Allaha) dua edib yalançılara Allahın lənət etməsini diləyək!”

[2] Əhzab 33/33 “ Ey Əhli-beyt! Allah sizdən çirkinliyi (günahı) yox etmək və sizi tərtəmiz (pak) etmək istər!”.

[3] Şura 42/23 “(Ya Peyğəmbər!) De: “Mən sizdən bunun (risaləti təbliğ etməyimin) müqabilində qohumluq məhəbbətindən (əhli-beytə sevgidən) başqa bir şey istəmirəm”.

[4] Vəsailuş-şiə, cild 27, səh.34

[5] Biharul-ənvar, cild 43, səh.242

[6] Tarixu ibn Əsakir, cild 14, səh.313; Məqalitut-talibin, səh.78; Məcməuz-zəvaid, cild 9, səh.194, Usudul-Ğabə, cild 2, səh.18, İrşad, səh.18

[7] Əl-Kafi, cild 1, səh.463

[8] İlamul-vəra bi əlamil-huda, cild 1, səh.427

[9] Uyun əxbarir-Rza (ə.s), cild 2, səh.25; İlamul-vəra bi əlamil-huda, cild 1, səh.427

[10] Əyanuş-şiə, cild 1, səh.579

[11] İrşad, cild 2, səh.28

[12] İrşad, cild 2, səh.28

[13] Mustədrək, cild 3, səh.166; Kifayətut-talib, səh.422; İlamul-vəra bi əlamil-huda, cild 1, səh.432

[14] Biharul-ənvar, cild 43, səh.261; Musnədi-Əhməd, cild 4, səh.172; Səhihi-Tirmizi, cild 5, səh.658, hədis 3775

[15] Biharul-ənvar, cild 43, səh.261; Uyun əxbarir-Rza (ə.s), cild 2, səh.62

[16] Biharul-ənvar, cild 43, səh.265; Sunəni-İbn Macə, cild 1, səh.56; Sunəni-Tirmizi, cild 5, səh.614, hədis 3768

[17] Biharul-ənvar, cild 43, səh.254; Mənaqib, cild 3, səh.50

[18] Biharul-ənvar, cild 43, səh.285-286; Zəxairul-uqba, səh.130

تثبيت تطبيق المجيب